Tekens van leven


De Tao in woord en beeld.


Over de historie van dit Tao project.

George Burggraaff 20 april 2013In 2002 begonnen George Burggraaff en Roeland Schweitzer aan een boek over "aarde, water, vuur en lucht". Het is in 2003 dit Tao project geworden.

In december 2013 was onze tweede Nederlandse versie van de 81 Tao teksten afgerond.
Toen begonnen we aan de Tao voor kinderen.
Dit project loopt door tot 2019.

Het project bestaat uit deze website: ‘www.tekensvanleven.nl’
en de periodieke nieuwsbrief, telkens als er een nieuwe pagina klaar is.

In 1973 kreeg Roeland een Engelstalig boek met Chinese gedichten en prachtige zwart-wit foto's: Tao Te Ching, 'a new translation by Gia-Fu Feng and Jane English'.
Roeland: ’Het boek fascineerde me, maar eigenlijk begreep ik niet veel van de teksten, laat staan dat ik het boek systematisch las. Taoïsme? I Tjing? Yin Yang?
In mijn studententijd had ik er even aandacht voor en het bleef zachtjes doorgonzen in mijn hoofd. Ik wilde dat poëtische, mysterieuze Engelstalige boek ooit een keer naar het Nederlands vertalen om er iets meer van te begrijpen. George vond het een goed plan.’

Abonnees
Sindsdien zorgt George voor de foto's en Roeland voor de teksten en de nieuwsbrieven. We vroegen alleereerst aan onze vrienden of ze belangstelling hadden voor onze mailings.  Zo begonnen onze ’abonnees’.
Inmiddels delen we onze stappen al jarenlang met zo'n 3000 geïnteresseerden.
Dit is een heel bijzonder aspect van deze reis. Medereizigers geven commentaar en inspiratie, attenderen op foutjes of reageren met een warm dankjewel.
Indien u ook een mailtje wilt ontvangen als een nieuw teken van leven ‘klaar’ is,
dan kunt u hierop een gratis abonnement nemen.
abonnement op Tao teksten

De komende jaren gaan ze over de Tao voor (klein)kinderen.

Onze ontwikkeling
De Tao Te Tjing bevat 81 teksten. Iedere week wilden we een tekst afronden en er een foto bij zoeken. In maart 2003 begonnen we.
In mei 2005 verscheen 'teken van leven 81' en daarmee was het boek vertaald.
Er ontbrak echter heel veel, waaronder inzicht, overzicht en achtergrond.
In die paar jaar was er een wereld opengegaan, Roeland had inmiddels een boekenplankje vol Tao boeken en al die nieuwe kennis wilden we graag toevoegen, zodat de site een complete kennismaking met de Tao Te Tjing en het Taoïsme zou worden. We besloten daarom om opnieuw te beginnen, een tweede tekstversie. Dit terwijl tekst 48 zo mooi zegt: 'Kennis vermeerdert terwijl de Tao vereenvoudigt. Toch was het de moeite waard om deze tweede versie te maken en er vooral ook een uitleg bij te geven, er zijn bovendien toelichtingen per trefwoord en titels toegevoegd. De bronteksten bevatten overigens geen titels.

De oude eerste serie is ook nog toegankelijk. Zie bijvoorbeeld de oude tekst 1.
Zo kunt u vergelijken, wat misschien tot beter begrip leidt  en u krijgt inzicht in de interpretatieruimte. Na de tweede versie zijn we aan de 'Tao voor kinderen' begonnen.
 
Overigens is het ‘vertalen’ meer schipperen dan echt vertalen, want Roeland is schrijver, maar geen sinoloog. De bronnen zijn grotendeels indirect. Blijf je zo letterlijk mogelijk bij de brontekst, dan krijg je bovendien iets onbegrijpelijks. Welke keuzes maak je uit het brede begrippenkader dat in één karakter besloten kan liggen? De Tao verzen bevatten een sterk ritme en veel herhaling, belangrijk voor mondelinge weergave en overlevering. Dit is in het Nederlands nauwelijks te bereiken, zelfs niet  als je ver van de lettterlijke tekst afdwaalt. Dan zijn er nog uitdrukkingen en talloze disputen over vermeende fouten in de bronteksten. Kortom mijn  teksten zijn nog steeds een compromis.

Je kunt een bibliotheek vullen met de  uitgebreide commentaren op de Tao Te Tjing en de interpretatie van het Chinees. Na de Engelstalige versie van Gia-Fu Feng / Jane English ging Roeland de Engelstalige versie van Wing Tsit Chan gebruiken, evenals de Engelstalige versie van Robert G. Henricks. Deze laatste is gebaseerd op de Ma-wang-Tui teksten die in 1973 zijn gevonden in een graf uit 168 voor Christus. Deze versie is 500 jaar ouder dan de eerder bekende versies, de teksten zijn daardoor vijf eeuwen minder geredigeerd en daardoor helderder.

Van groot belang in dit project is de Nederlandse versie van sinoloog en Tao priester Kristofer Schipper die in 2010 verscheen bij uitgeverij Augusutus: 'Het boek van de Tao.' Deze Tao vertaling is mede gebaseerd op nog een latere grafvondst uit circa 300 voor Christus in Guodian. Schipper koppelt zijn vertaling bovendien aan zijn Zhuangzi vertaling, waardoor het kader breder wordt en hij tegelijkertijd ruimte laat aan anderen om verslag te doen van hun eigen leerweg.

Het Chinese Te vertaal ik, naar Kristofer Schipper, met 'Innerlijke kracht', dat toch echt iets anders betekent dan het veelal gebruikte 'deugd'. Toch heeft 'deugd ' ook zin omdat het de polemiek met het Confucianistische 'deugd' duidelijk maakt.  Het woord Tao vertaal ik vaak helemaal niet. In de Tao voor kinderen is Tao 'vrede' geworden en Te 'vreugde'. Tao Te Tjing wordt  'Het Boek over vrede en vreugde.'

Zoals gezegd, Roeland is geen sinoloog, maar hij heeft wel een Tao cursus gevolgd bij sinoloog René Ransdorp en hij kijkt ook naar  diverse versies van de Tao, waarin de oorspronkelijke Chinese tekens worden toegelicht.
Jaap Voigt heeft zo'n versie geschreven, met een losse bijlage met de Chinese karakters, inclusief bespreking.
Op internet kunt u het Chinees eveneens vinden, inclusief goede en beroemde vertalingen van Waley, Baihua, Lau, Julien en Wilhelm.
Zie ook de links naar andere Tao vertalingen.

Het maken van de tweede versie ging heel langzaam. Buiten schijnt vaak de zon en er zijn veel andere bezigheden. Bovendien was de ultieme Tao vertaling van Kristofer Schipper in aantocht (2010). Wat moest ik dan nog? Zoals gezegd, het aardige aan de vertaling van Schipper is dat deze eerder aanmoedigt dan ontmoedigt.

Hoe komen de tekens van leven tot stand?
Roeland zoekt de woorden. Die stuurt hij naar George. George levert (soms) commentaar en stelt samen met zijn vrouw Ina enige foto's voor. Daar geeft Roeland commentaar op, of hij kiest, waarna George de definitieve fotokeuze bepaalt. Roeland ontwikkelt de website en attendeert 'de abonnees' op de nieuwe pagina.

John en Anne WillemsensJohn Willemsens Tao vertaling is een mooie bron. Hij is Nederlander met zijn wortels in Argentinië. Vrijwel dagelijks werkt hij aan zijn Advayavada project, een seculier, agnostisch Boeddhisme. John is het vaak niet eens met Roelands Tao interpretatie en vindt dat hij dichter bij de bron (Lao Tse) moet blijven.



Claar Kolff bij de Wilgentroon Cllaar Kolff Grietmarkt 13 mei 2006En verder
Een andere bron was jaar in jaar uit dorpsgenoot Claar Kolff-Reijnvaan. Zij had er verstand van en leverde soms commentaar op de teksten. Claar Kolff zei over de Tao: 'Ik ben de weg, de waarheid en het leven.
Op 7 juni 2005 schreef Claar als voorwoord in de mooie (en klassieke) Tao vertaling van Ir. J.A. Blok 'het opperste goede is als water.' Op 6 april 2011 is Claar Kolff overleden.

De cursus van sinoloog dr. René Ransdorp die ik in 2008 volgde, kan ik aanraden. Aan de hand van het oorspronkelijke Chinees krijgt u de betekenissen en achtergronden van de Tao Te Tjing aangereikt. Graag lees ik ook in de 'Inleiding taoïstische filosofie' waarin René Ransdorp en anderen een actuele en heldere achtergrond geven.

Kristofer SchipperKristofer Schipper (1934) begon in 1955 in Leiden aan een studie sinologie en werd al snel gegrepen door de Tao en het Taoïsme. Hij werd Tao meester in Taiwan en vervolgens hoogleraar sinologie in Parijs. In 1982 verscheen in het Frans, en in 1988 bij Meulenhoff in vertaling, ‘Tao, de levende religie van China’.

Kristofer Schipper realiseerde in 2007 de vertaling van de ‘Zhuang Zi, het grote klassieke boek van het taoïsme’, dat nog niet eerder in het Nederlands was vertaald. Een vrolijk, verbijsterend, absurd en geweldig boek.

Uiteindelijk verscheen in mei 2010 ook de Nederlandse Tao vertaling van Schipper. Deze versie is sterk gelinkt aan zijn Zhuang Zi, een van de drie canoniek Taoístische boeken. Het boek bevat toelichtingen per tekst, een verbeterde Chinese versie en zeer verhelderende achtergronden.
Lao Zi, het boek van de Tao en de innerlijke kracht. ISBN 978 90 457 0291 9.

De toegevoegde waarde van www.tekensvanleven.nl
Rond het verschijnen van het boek van Schipper, in 2010 / 2011 vroeg Roeland zich af wat de waarde van zijn werk was. Had het wel zin?
Dat weet hij inmiddels en blijkt uit de voortdurende stroom aan aardige reacties. Het is een unieke internet-versie met veel onderlinge kruisverwijzingen en dwarsverbanden.
De trefwoordenindex wijst de weg naar kernbegrippen en gerelateerde teksten.
De toelichtingen geven veel achtergrondinformatie. Geleidelijk aan is er een nieuwe balans ontstaan, een eigen koers, een acceptatie van de beperkingen en het besef dat het werk voldoende op de Tao is gebaseerd. Zo zijn de toegevoegde titels er niet in het oorspronkelijke Chinees. Het helpt echter om een tekst een onderscheidend thema of een richting te geven en er zijn respectabele Tao versies met eveneens titels.
Eind 2013 was de tweede versie eindelijk af.
Toen begonnen we aan de vrolijke Tao voor onze (klein)kinderen, het boek over vrede en vreugde. Deze versie geeft vrijheid en vleugels. Een heerlijke wijze om dit project begin 2019 af te ronden, 17 jaar na de start in 2002.

Credits
De Tao vertaling en toelichting van Kristofer Schipper is de centrale bron geworden.
Er liggen meerdere vertalingen naast. De Engelse versies en toelichtingen van Wing-Tsit Chan, Robert Henricks, D.C. Lau en John Wu bijvoorbeeld.
Allerlei Nederlandse vertalingen, waaronder een aanbevolen, heldere  versie van  Michael Baker en Huib Wilkes, die mede gebaseerd is op een Spaanse versie. De toelichting van Jaap Voigt hielp met de Chinese tekens en hun betekenis. De vertaling van John Willemsens geeft soms een steuntje in de rug en de klassieker van J.A. Blok is dierbaar. Verrassend, afwijkend en toch bruikbaar is de uitgebreide vertaling met toelichtingen van Chad Hansen, fraai geïllustreerd en met als ondertitel 'de kunst van de harmonie'. De sobere versie van Bartho Kriek biedt een betrouwbaar kader. Een leuke en goede stripversie van de Tao, getekend en geschreven door Tsai Chih Chung, zorgt voor een glimlach. Tekst 41. Filosofe Patricia de Martelaere dank ik voor haar frisse kijk op het Taoïsme, door haar gedefinieerd als 'de weg om niet te volgen'.

In 2016 kreeg ik 'Filosofie met de vlinderslag' van de Leidse sinologe woei-Lien Chong. Dit boek heeft me enorm geholpen om problemen die ik nog steeds had in mijn uitleg beter te begrijpen. Chong elimineert de (westerse) scheiding tussen het filosofische Taoïsme en het spirituele Taoïsme. Een scheiding waar ik mij onvoldoende van bewust was en waarvan ik de beperkende gevolgen wel ervaarde, mar nog niet had benoemd. Zij maakt duidelijk dat 'de weg' een oefenweg is van meditatie en fysieke meditatie (ademhalingsoefeningen, Tai Ci, Chigong) gericht op het openen van het eigen bewustzijn. naar een staat van egoloze, zuivere ontvankelijkheid. Kortom de Tao als een inspiratiebron voor levenskunst.

Tot slot, op internet staat veel meer over de Tao, er liggen allerlei soorten Tao boeken in de boekhandel en voortdurend blijkt dat er een weg te gaan is tussen een beetje weten en daadwerkelijk doen, het onbevangen en volledig volgen van de Tao, de weg van je hart. (zie ook tekst 21 en tekst 70).
Zij die de Tao kennen, die praten er niet over bovendien. Tekst 56.
Ik wens u een prachtige reis op de weg die geen weg is.
r.s.

Roeland Schweitzer

Zie verder ook de verantwoording uit 2013.
Terug naar de beginpagina
Aangevuld op 11 december 2016.         © 2003 - 2016 George Burggraaff / Roeland Schweitzer