Verantwoording bij deze site over de Tao Te Tjing, �  foto 2017  George Burggraaff
© 2019 George Burggraaff


Zie ook de pagina met links naar andere Taoïstische sites
Zie ook  de historie van deze site.


Voor deze site gebruik(te)  ik de volgende boeken
(plus de naam van de auteur):
  • Lao Zi , Het boek van de Tao en de innerlijke kracht. Kristofer Schipper.
  • Tao Te Ching, 'a new translation by Gia-Fu Feng and Jane English'.
  • De weg van Lao Tse. Johan Willemsens.
  • Lao Tzu, Tao Te Ching, a book about the way and the power of the way, Ursula K. Le Guin
  • The way of Lao Tzu, Wing-Tsit Chan.
  • Lao Tzu, Tao Teh Ching. John C.H. Wu.
  • Lao-Tzu Te-Tao Ching. Robert G. Henricks.
  • Lao Tzu. Tao Te Ching. D.C. Lau.
  • Mysteriën van Tao en de DaoDeJing van Henri Borel
  • Lao Tse Tao Te King. Michael Baker / Huib Wilkes
  • Tao Te Ching, the ancient classic, Tom Butler Bowdon
  • Tao Te Ching, de kunst van de Harmonie. Chad Hansen.
  • Laozi Daodejing. Bartho Kriek.
  • Lau-Tze Tau Teh Tsjing. Ir. J.A. Blok.
  • Zhuang Zi, het grote klassieke boek van het taoïsme. Kristofer Schipper.
  • Taoïsme, de weg om niet te volgen,  Patricia de Martelaere.
  • Wu wei. Henri Borel.
  • Zwervend met Zhuang Zi. René Ransdorp.
  • Filosofie met de vlinderslag. De Daoistische levenskunst van Zhuangzi. Woei-Lien Chong.
  • Inleiding Taoïstische filosofie. Michel Dijkstra (redaktie)
  • LaoZi, Dao De Jingh. Het scheppende beginsel en haar werking plus toelichting aan de hand van de Chinese tekst. Jaap Voigt.
  • Tao, de levende religie van China. Kristofer Schipper.
  • Mediteren met Lao Zi. Ben Zondervan
  • The importance of living. Lin Yutang.
  • De Tao van de wijsheid. Chungliang Al Huang en Jerry Lynch.
  • De Tao van Leiderschap. John Heider.
  • Tau en Christendom. John R. Mabry
  • Tao voor het Westen. Knut Walf.
  • Tao Magic. The secret language of diagrams. Laszlo Legeza.
  • Taoïsme. Jennifer Oldstone-Moore
  • De geest van Tao. Thomas Cleary.
  • Confucius, de gesprekken. Kristofer Schipper.
  • I Tjing, een gids voor het leven. Brian Browne Walker.

Verantwoording.

De eigenzinnige sinoloog Henri Borel publiceerde in 1897, voor het eerst, direct uit het Chinees, een Nederlandse vertaling van de Tao Te Tjing.
Sindsdien zijn er tientallen versies in het Nederlands verschenen.
Ze zijn meestal niet direct uit het Chinees vertaald, maar het zijn indirecte samenraapsels uit meerdere (Engelse, Nederlandse, Duitse, Franse) vertalingen, zo ook deze site.

Je kunt de Tao Te Tjing heel letterlijk, maar wel volkomen onbegrijpelijk, vertalen. Het gaat bovendien om oud Chinees van ruim 2000 jaar geleden. Vergelijk middeleeuws Nederlands, van 500 jaar geleden, maar eens met de taal van nu. Een Chinees teken kan staan voor uiteenlopende begrippen. Er waren geen lidwoorden en geen werkwoordsverbuigingen. Er zijn verschillen in de bronteksten, er zijn verschillende interpretaties en invalshoeken. Er zijn overschrijffouten en bewuste aanpassingen van de brontekst. Soms worden Tao vertalingen gebruikt voor politieke doelen en voor eigen agenda's. 
Dit geheel heeft geleid tot een ratjetoe aan Tao Te Tjing versies. Dat is geen diskwalificatie van de oertekst, maar het maakt de juiste vertaling diffuus.

Juist die nevel dwingt ook tot onderzoek.
Ook de Tao is nevelig. Zie bijvoorbeeld tekst 15 of 20.

Eerste versie, (2003 - 2006), lucky shot.

De website Tekens van leven begon in het voorjaar van 2003 met de start van mijn (Roeland Schweitzer) vertaling van de prachtige Engelse versie van Gia-Fu Feng en Jane English met bijpassende foto's van George Burggraaff. Het leek aardig om deze vertaling op internet te zetten. Gelukkig hadden we een zeer goede bron voor onze eerste versie van de Tao Te Tjing. Ik vertaalde dus uit het Engels en had nog geen idee van de wereld van de Tao.

De Chinese tekens met Nederlandse vertaling per teken kreeg ik voor het eerst onder ogen in 2006 via de Tao Te Tjing vertaling van Jaap Voigt. Lang maakte ik bovendien gebruik van een mooie website van een Franse sinoloog met diverse beroemde vertalingen, waarop de Chinese tekens stonden met betekenis en uitleg. Deze site is helaas offline. Online is er uiteraard heel veel over de Tao en het Taoïsme te vinden.

Tweede versie (2006 - 2013).

In de tweede versie, vanaf 2006 heb ik vaak goed naar het oorspronkelijke Chinees gekeken en vooral gezocht naar een goede balans tussen de verschillende interpretaties. Zo hier en daar kunt u een blik werpen 'achter de schermen'. Tijdens het maken van deze versie  ben ik vastgelopen en voelde ik me niet meer bekwaam genoeg om mijn werk te delen. Totdat de vertaling van Kristofer Schipper uitkwam en een gesprekje met hem me weer moed gaf.

Toelichtingen per tekst, trefwoorden, titels.

Indirecte bewerkingen, van niet-sinologen zoals ik, zijn in principe riskant en 'verdacht'. Wat voegen ze toe? Soms de schoonheid van een dichter, vaker de behoefte om op te voeden. Soms gaat het om een eigen studie en de zoektocht van de maker. Soms de behoefte om kennis te delen.

Wat is een slecht mens? De zorg van een goed mens. Tekst 27

In de tweede versie heb ik overal dwarsverbanden toegevoegd, de kracht van de hyperlink. Bij iedere tekst hen ik een toelichting gemaakt. De sleutelwoorden hebben ook eigen pagina's gekregen, zodat je de kernbegrippen kunt bestuderen . Ik heb titels toegevoegd als een vorm van onderwerp-indicatie. De oorspronkelijke tekst bevat geen titels.

Kris kras dwalen door de teksten en toelichtingen is een leuke en zelfs Taoïstische manier om zo de Tao Te Tjing en het Taoïsme te verkennen. Het Taoïsme gaat over zijn, spelend en wijs als een kind, zwervend door het leven, verbonden met de natuur en alles wat er is.

De derde versie. (2013-2019)

Het boek over vrede en vreugde.

De derde versie is de Tao Te Tjing voor kinderen. Een feest.
We hebben deze versie 'het boek over vrede en vreugde' genoemd.
In de geest van de Tao, lekker los, spelen met de tekst. Het voelt als een heerlijk slotakkoord van 16 jaar ontdekken, schrikken, vastlopen, loslaten en genieten van de altijd weer verrassende Tao Te Tjing, de Tao en het Taoïsme.
Dit is uiteindelijk onze eigen bijdrage aan het Nederlandse Tao landschap. Spelen met de Tao. Een feest.
Op 6 oktober 2019 verschijnt 'het boek over vrede en vreugde, de tao voor kinderen en andere volwassen' bij uitgeverij van Warven. We vieren dit met een Tao Dag in de Metaalkathedraal in Utrecht. 

Tao leraren

Geleidelijk aan kreeg ik Tao leraren.
Allereerst John Willemsens, die in 1990 een Tao vertaling publiceerde. Van de scherpe discussies met hem heb ik vooral meegenomen dat het nog knap lastig is om niet voortdurend vanuit een Christelijk / westers perspectief te lezen / denken / vertalen.
Claar Kolff, dorpsgenote, had de Tao. Tot haar dood in 2011 was ze mijn bijna dagelijks aanlooppunt. Mijn moeder uit de Tao.
In 2006 haalde ik bij uitgeverij Servire een fotokopie op van de Chinese tekst met per teken een vertaling / uitleg. Dit was een bijlage bij de Dao De Jing vertaling van Jaap Voigt. Eindelijk vat op 'de bron'.
Bij de in 2017 overleden sinoloog René Ransdorp leerde ik in 2008 een paar van de Chinese teksten zorgvuldig lezen aan de hand van de versie van Robert G. Henricks. René was de eerste die me aanzette om vooral te gaan zwerven met de Tao.

De komst van de langverwachte Tao Te Tjing vertaling van Sinoloog en Tao meester Kristofer Schipper heeft me bijna doen struikelen. Wat was nog het nut van mijn werk in vergelijking met de superieure kwaliteit van zijn aanstaande vertaling? Was ik wel bekwaam genoeg om deze site aan te bieden? Vooral ook tekst 56 bracht me tot zwijgen. Ik heb o.a. hierover in 2010 even met Kristofer Schipper gesproken en hij moedigde me aan om door te gaan.
Het vriendelijke van zijn Tao Te Tjing vertaling, ' het boek van de Tao en de innerlijke kracht' , is de ruimte die hij anderen laat. Dit komt door zijn eigen persoonlijke vertaling. Bovendien heeft Schipper zijn vertaling gekoppeld aan dat andere, sprankelende canonieke Tao boek 'Zhuang Zi, de volledige geschriften' dat ook door hem is vertaald. Deze koppeling is meer dan aanvullend. Dat deze gecombineerde schat nu in het Nederlands beschikbaar is, getuigt van wijsheid bij uitgeverij Augustus.
Kristoffer Schipper gaf mij onverwachts toch weer alle ruimte om 'mijn werkstuk' af te maken, zonder me overbodig en onbekwaam te voelen.

Mijn vader, in 2016 overleden, was geen actieve Tao leraar, maar toch waren zijn reacties, zijn humor en zijn Tao wijsheid gedurende de jaren dat deze site ontstond een belangrijke stimulans om door te gaan.  

Eind 2016 kreeg ik het boek 'Filosofie met de Vlinderslag' van filosoof en sinoloog Woei-Lien Chong. Dit boek klaarde voor mij nog eens veel op, met name het begrip wu wei kreeg een rijkere inhoud. Niet het lege niets doen, maar meer het los en speels leven zoals een vlinder fladdert op een zomerdag. Bovendien kreeg ik voor het eerst helder vat op de koppeling van filosofie, oefenweg en levenskunst.

In 2017 verscheen bij de Rozekruispers een heruitgave van de eerste vertaling uit 1897 van Henri Borel. Hiermee was de cirkel rond, zie bovenaan deze pagina.
'Tao is een godsbegrip en de enige vertaling voor Tao is God.' aldus Borel, tijdgenoot en vriend van Frederik van Eeden en Couperus.
Van het Christendom naar het Taoïsme en weer terug naar een God zoals in het Christendom.

Een naaste 'leraar' op mijn weg is ook George (foto) Burggraaff. George heeft jaar in jaar uit, samen met zijn vrouw Ina, zorgvuldig de circa 250 foto's bij iedere tekst uitgezocht en onvoorwaardelijk ter beschikking gesteld.

Begin 2018 kwam vertaler en Tao liefhebber Rob van der Hoeden met commentaar op een van de teksten voor kinderen. Daar was ik blij mee. Hij heeft inmiddels alle teksten uit de Tao voor kinderen gelezen en talloze grote en kleine verbeteringen aangereikt. Geweldig.

Mijn ontdekking en toewijding aan stemexpressie sinds 2006 heeft ook met mijn toenemend begrip van het Taoïsme te maken, want het Taoïsme is ook heel fysiek: ademhaling, meditatie, tai chi, puur zijn, in je lijf, puur doen, klank maken, zingen zonder woorden, niet vanuit het weten maar vanuit je innerlijke kracht: stemexpressie, Taoïstisch zingen.
En er er zijn nabije universa, zoals India, waar ik dankzij Katri even heb rondgekeken, Japan, waar ik om zakelijke redenen mocht zijn en uiteraard het Boeddhisme. Daarom noem ik hier ook heel graag de prachtige Tao van Maarten Oldhof en zijn boek: 'In het voetspoor van de Boeddha'.

Van mijn vrouw Katri, mijn meest naaste leraar, kreeg ik in 2018 een prachtige Tao Te Tjing versie van de Amerikaanse schrijfster Ursula K. Le Guin.
Katri, dankjewel voor je verrassend heldere, tegendraadse en scherpe observaties rondom de Tao, mijn Tao, jouw Tao, onze Tao en dit project.

Begin 2019 overtuigde de Nederlandse Meester Weetniet mij dat de Tao Te Tjing primair een boek over mediteren en meditatie is. De meeste Tao vertalingen zijn gebaseerd op de tekstversie van Wang Bi die de tekst heeft aangepast ten behoeve van een betere aansluiting met het Confusianisme. Hierdoor gaf ik de teksten over leiderschap veel aandacht en was voor mij het originele onderwerp van de Tao, meditatie en mediteren, minder zichtbaar. In 2019 heb ik deze balans verlegd en is meditatie centraal komen te staan. 

De mooie weg, die geen weg is

Tien jaar studeren op de Tao is helemaal niet nodig, want je hebt de Tao al. Het is echt zonde van je tijd, want je bent de Tao al. Ga buiten spelen.
Kijk alleen maar naar de titel van het boek van Patricia de Martelaere, 'Taoïsme, de weg om niet te volgen'. Ooh, al die geweldige Taoïstische paradoxen. Zie de uitspraak van de boedhistische monnik Thich Nhat Hanh: 'Home is the way, there is no way home.'


U kunt een gratis abonnement op onze onregelmatige 'nieuwsbrief' nemen. 
 abonnement op Tao teksten


De Tao dat bent u, dat ben ik, dat zijn wij, dat is alles.
De Tao is het leven en de dood.
En voor jou, Katri, mijn enige echte Tao is de liefde,
Ik wens u een zachte Tao.

Roeland Schweitzer
Amerongen, 20 december 2013.
Voor het laatst bijgewerkt 15 mei 2019.